Artikel 101 van het stichtingsverdrag van de Europese Unie zegt dat elk akkoord tussen ondernemingen dat de handel negatief kan beïnvloeden of de concurrentie zou vervalsen ongeldig is. Dat is nochtans wat er gebeurt met de contracten voor distributie en herstelling tussen de autoconstructeurs en de leden van hun net.

 

 

Bepaalde soorten akkoorden tussen ondernemingen kunnen evenwel vrijgesteld worden van die principiële ongeldigheid, bijvoorbeeld als zij de verbruikers een billijk deel van de voordelen geven. Een dergelijk vrijstellingsreglement bepaalt de voorwaarden die de akkoorden tussen bedrijven moeten inhouden om vrijgesteld te worden van de principiële ongeldigheid. In de autosector had het recentste uitzonderingsreglement 1400/2002, dat op 31 mei 2010 is afgelopen, een aantal zeer belangrijke vernieuwingen doorgevoerd:

- Voor de verkoop van nieuwe voertuigen en de dienst na verkoop hebben de constructeurs moeten kiezen uit een exclusief net (bescherming van de verdeler, exclusieve territoriale zone) en een selectief net (verdelers en herstellers moeten voldoen aan bepaalde criteria inzake selectie, zonder dat zij echter welke territoriale zone dan ook zouden krijgen). In een dergelijk selectief net mag de constructeur het aantal verdelers beperken aan de hand van criteria en voorwaarden die hij daartoe heeft vastgelegd.

- Verbod de verkoop en de dienst na verkoop aan elkaar te binden. Een verdeler van nieuwe voertuigen mag niet verplicht worden in te staan voor de dienst na verkoop ervan.

- Multimerken: een constructeur mag een lid van zijn net niet verplichten meer dan 30% producten en/of diensten van zijn eigen merk te verkopen.

- Mogelijkheid voor de leden van de officiële netten secundaire verkoop- en servicepunten (minder dan 3,5 ton) te openen.

- Mogelijkheid voor de leden van de officiële netten hun contract af te staan aan ieder ander officieel lid van hetzelfde net dat op hetzelfde distributieniveau werkzaam is.

- Verplichting voor de constructeurs het opzeggen van stopzetting van de contracten te motiveren.

- Verbod distributiecontracten te sluiten voor een bepaalde duur, die korter is dan vijf jaar (met een minimale opzegtermijn van zes maanden) en verbod een einde te maken aan een contract met onbepaalde duur mits een opzegtermijn van minder dan 24 maanden (12 maanden in geval van reorganisatie van heel het net).

- Vrijheid onderdelen “van evenwaardige kwaliteit als de oorspronkelijke onderdelen” te gebruiken, uitgezonderd de interventies onder waarborg, onderhoudsingrepen en terugroepacties.

- Volledige vrijheid van toegang tot oorspronkelijke onderdelen en de technische informatie eigen aan iedere operator die geen lid is van het officieel net.

 

 

In de verkoopsector is er niet echt een evolutie, vermits het reglement 1400/2002 nu verlengd is tot 31 mei 2013. Op die datum zal er geen speciaal reglement voor de autosector meer zijn. Alle akkoorden tussen ondernemingen zullen vallen onder een nieuw algemeen reglement voor de verticale beperkingen, dat een flink deel van de voorzieningen van het reglement 1400/2002 doet verdwijnen:

- behoud van het verschil tussen een exclusief net en een selectief net;

- verdwijning van het principe multimerken. De constructeurs zullen voor 80% van hun activiteit een merkexclusiviteit kunnen opleggen, voor een bepaalde duur van maximum vijf jaar.

- mogelijkheid voor de constructeurs de officiële operatoren te verbieden secundaire verkoop- en servicepunten te openen;

- en tot slot afschaffing van de mogelijkheid voor de leden van de officiële netten hun contract af te staan aan andere leden van hetzelfde net, van de verplichting voor de constructeur de opzeggingen van stopzetting van de contracten te motiveren en ten slotte van de eigenheden op het gebied van de duur van de contracten met bepaalde duur en de opzegging van stopzetting van de contracten met onbepaalde duur.

 

 

De wetgever heeft ook gemeend de dienst na verkoop een ander statuut te moeten geven. Voor alle contracten die nog liepen op 1 juni 2010, worden de gevolgen van het reglement 1400/2002 verlengd tot 31 mei 2011, waarna die contracten onder het algemeen stelsel van de verticale beperkingen zullen vallen.

Voor de nieuwe contracten die getekend zijn vanaf 1 juni 2010 geldt de onmiddellijke toepassing van het nieuw reglement voor de verticale beperkingen, met de reeds vermelde gevolgen. De constructeur van zijn kant zal in bepaalde gevallen de verkoop aan de naverkoop mogen binden, bij de lancering van een nieuw merk.

De verworvenheden van het reglement 1400/2002 op het gebied van de onderdelen, hun beschikbaarheid en de technische informatie daarentegen blijven bewaard. Er is wel een uitzondering, nl. dat die vrije beschikbaarheid alleen geldt voor de personenwagens die sinds 1 september 2009 op de markt zijn en de bedrijfsvoertuigen die sinds 31 december 2012 op de markt zijn. Daardoor is er een ware lacune voor de voertuigen die vroeger op de markt zijn gekomen.

De constructeurs mogen ten slotte een officiële hersteller verbieden zijn activiteiten uit te oefenen vanuit een vestiging die niet erkend is.

 

Stéphane Willemart

Koan Associatie van Advocaten